Wat is jouw kompas?

Wat is jouw kompas?

Het is vrijdagmiddag. Het einde van een lange, intensieve dag in de Schotse bergen  in het 4M Karakterweekend. We hebben zware beklimmingen achter de rug, maar ook diepe gesprekken gevoerd. Van man tot man.

Niet alleen de vele hoogtemeters eisen hun tol. Hagel, regen, storm, natte sneeuw en af en toe zon wisselden elkaar de hele dag af. Als team, maar ook ieder voor zich, hebben we vandaag meerdere grenzen geraakt en verlegd. We zijn kapot eerlijk geweest en maskers gingen af. Wat rest is één verlangen: aankomen bij de bivak. Warm eten, droge kleding, een tent die beschutting biedt.

Na de laatste gezamenlijke reflectie staat ons nog één beklimming te wachten. Het is nog licht. De motivatie is er. Vol goede moed hijsen we de rugzakken weer op onze schouders en volgen de GPS. Het kan niet ver meer zijn.

Na een tijdje lopen over een redelijk verharde weg geeft de GPS aan dat we rechtsaf moeten. Maar op die plek is niets. Geen pad. Alleen een smal stroompje dat van de berg afkomt. We kijken, zoeken, twijfelen. Dit kan het niet zijn.

Zo’n tweehonderd meter terug zagen we wél een pad. De richting lijkt te kloppen. We zien zelfs voetsporen. De conclusie is snel getrokken: de GPS zal in dit ruige terrein wel wat afwijken. We besluiten ons gevoel te volgen en slaan dat pad in.

Vrijwel meteen krijgen we spijt.

Het pad is modderig, glad en extreem steil. We lopen een bos in en langzaam valt de nacht. Pikkedonker. Ieder gaat door zijn eigen innerlijke proces. Vermoeidheid, pijn, kou, frustratie en irritatie doen hun werk. We weten dat we in elk geval voorbij de boomgrens moeten komen. Als dat eindelijk lukt, voelt dat als een kleine overwinning. Maar van een bivak is nog geen spoor te bekennen. Alsof dat nog niet genoeg is, barst ook de regen weer los, afgewisseld met stevige hagelbuien.

Dan, ineens, zien we in de verte een paar lichtjes. De bivak voor vannacht. We zijn er bijna.

Het ergste ligt achter ons — zou je denken. Maar probeer maar eens een tent op te zetten met windkracht “veel” en hagel die horizontaal langs je gezicht jaagt. Moe, koud en doorweekt helpen we elkaar waar nodig. Uiteindelijk liggen we in onze tenten. Stilte. Slaap.

Wat als we de GPS hadden gevolgd?

Tijdens de leertrack Undefended Leiderschap komt deze vraag in verschillende vormen terug: 'Wat is mijn bron?' en  'Waar laat ik mij werkelijk door leiden?'

In wat we noemen een Purpose Workshop op mijn werk wordt dit soms de 'North Star' genoemd. Dat ene richtpunt dat bepaalt hoe je keuzes maakt — juist op momenten dat het moeilijk, onduidelijk of spannend wordt. En die momenten doen zich niet alleen voor in werk of leiderschap, maar net zo goed in het dagelijks leven.

In de leertrack zoomen we niet alleen in op wat ons kompas is, maar vooral op waarom we ons door bepaalde dingen laten leiden. Waar komen die drijfveren vandaan? Waardoor zijn ze gevormd? En waardoor worden ze beïnvloed?

Die vraag is misschien wel belangrijker dan de uitkomst zelf. Want laten we eerlijk zijn: een GPS kan kapotgaan (al beleek dat in Schotland niet het geval te zijn; daar lag het echt aan onszelf 😊). Het inzicht in waar het kapot is, is nodig om reparatiewerk uit te kunnen voeren. Of in termen van Undefended Leiderschap: hoe ziet het eruit achter het toneel, en welke invloed heeft dat op wat we voor het toneel laten zien?

Een ander soort kompas

In recente maanden las ik het boek ‘De weg van vrede’ van Stefan Paas. En of je nou gelooft in Jezus of jezelf christelijk noemt of niet, ik denk dat dit boek een verrassend helder kompas biedt voor een leven waarin je vrede kunt ervaren én doorgeven. Paas komt in zijn boek tot een definitie van vrede als de som van drie elementen:

1. Recht – elkaar recht willen doen, opbouwen, respect tonen en elkaar erkennen.
2. Verzoening – verbonden blijven, de ander werkelijk zien en het eigen ego begrenzen.
3. Vreugde – vreugde die ontstaat in relaties, door grootmoedigheid en vriendelijkheid.

Wanneer deze drie samenkomen, ontstaat er vrede. Niet alleen innerlijke rust, maar ook ruimte om anders met elkaar om te gaan. Dan ontstaat er vrijheid. Dan word je niet geleefd, maar leef je.

Wat als dát je kompas is?

Wat als de keuzes die je maakt rechtvaardig zijn, verzoenend werken en vreugde brengen? Voor jou én voor de ander. Of misschien zelfs: vooral voor de ander.

Mijn persoonlijke kompas

Voor mij persoonlijk betekent dit dat ik ervoor kies Jezus te volgen in hoe Hij leefde en leidde. Niet als abstract geloofspunt, maar als praktisch richtsnoer. Hoe ging Hij om met macht, conflict, kwetsbaarheid en verantwoordelijkheid?

Vanuit die inspiratie heb ik mij voorgenomen mijzelf drie vragen bij belangrijke keuzes te stellen:

1. Is dit gericht op iets groters dan mijzelf? Is het tot eer van God? Draagt het bij aan het groot en bekend maken van zijn naam?

2. Werkt dit vredestichtend? Draagt het bij aan God’s Koninkrijk van Vrede? Zou het passen in dat Vrederijk?

3. Dient het de ander of ontnemen mijn keuzes een ander juist ruimte, waardigheid of vrijheid? Past het bij de liefde die ik van Jezus mag ontvangen?

Eerlijk is eerlijk, ik heb hier nog een mooi groeipad voor me.

Wat als we de GPS hadden gevolgd?

Veel mensen herkennen vast dat onze wereld onder druk staat. Polarisatie, conflicten, moderne slavernij, armoede, ongelijkheid en geweld zijn dichtbij en ver weg zichtbaar.

Maar misschien begint verandering niet met grote plannen of betere systemen.

Misschien begint het met de vraag: welk kompas volg ik eigenlijk? en doet die het nog goed?

En durf ik eerlijk te kijken of dat kompas mij dichter bij vrede brengt — of juist steeds verder ervan af.

Zoals wij in Schotland ontdekten: het probleem zat niet in de GPS. Het zat in ons volgen ervan.

Misschien is het tijd om ons kompas opnieuw te ijken.